Axın Dostları

Elturan Avalov

Əməkdar incəsənət xadimi

Elturan Avalov

Elturan Vəli oğlu Avalov 20 avqust 1940-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1957-1963-cü illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun “Memarlıq” ixtisasında təhsil almışdır. Rəssamın “Şuşa şəhərinin memarlığı və onun tarixi simasının qorunması” mövzusunda yazdığı və 1973-cü ildə müdafiə etdiyi dissertasiya işində “Qarabağın incisi”nə maraq və məhəbbət sonrakı illərdə yaradılacaq çoxsaylı qrafik işlərin əsas leytmotivinə çevrilmişdir. O, 1981-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının “Memarlıq tarixi və nəzəriyyəsi” ixtisası üzrə böyük elmi işçi adını almışdır. 

Elturan Avalov Rus, Avropa və Azərbaycan klassiklərinin, o cümlədən, A.S. Puşkinin, A.M.Qorkinin, M.F. Axundovun, C.Məmmədquluzadənin əsərlərinə işlədiyi illustrasiyaların, musiqi əsərlərinə, o cümlədən, “Reyhan”, “Ay bəri bax”, “Gülabatın”, “Qoy gülüm gəlsin, ay nənə” kimi mahnılarına çəkdiyi qroteskli karikaturaların, realistik üslubda işlədiyi Lev Tolstoyun “Hacı Murad” və “Bəstəkar Fikrət Əmirov”, “Sevil”, “Neftçilər” adlı portretlərin, təsviri sənətimizin mənzərə janrında sulu boya ilə işlədiyi lirik tabloların müəllifidir. Rəssamın dahi Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyovun “Arşın mal alan” və “O olmasın, bu olsun” operettalarına çəkdiyi rəsmləri böyük mütəfəkkirin əsərlərinin məzmununun təsviri sənətdə açıqlanması rolunu oynayır. Onun memarlığa aid qrafika əsərləri incə хəttlərin yaratdığı həcm və ekspressivlik, rəsmin dəqiqliyi, kompozisiyanın lakonikliyi və binaların ifadəliliyi ilə xarakterikdir.

Elturan Avalov forma və kompozisiyaya xüsusi diqqət verərək, Şuşanın tarixi evlərini, məhəllələrini, məscid və meydanlarını vertiozluqla əks etdirə bilmişdir. O, Şuşadakı “Seyidli məhəlləsi”nin, “Xoca Mərcanlı” və “Hacı Yusifli” məhəllələrinin, “Aşağı Gövhər Ağa məscidi” yerləşən məhəllənin, “Tacir Məşədi Tağının evi”, “Gəncə darvazası” kimi qrafik əsərlərin də müəllifdir. Rəssam istər karikatura, istər şarjlarında klassik miniatür sənətinə xas olan şərti-dekorativlik və ikonoqrafiklikdən yararlanaraq, realistik sintez yarada bilir.

Elturan Avalov 1985-ci ildən beynəlxalq və respublika əhəmiyyətli sərgilərin iştirakçısıdır. Onun 1985-ci ildə Moskvada Üzeyir Hacıbəyovun 100 illiyinə həsr olunmuş, 2005-ci ildə Üzeyir Hacıbəyovun 120 illiyinə həsr olunmuş “O olmasın, bu olsun”, “Arşın mal alan” adlı fərdi sərgiləri keçirilmişdir. 

Onun əsərləri Bakı və Moskvanın muzeylərində, Türkiyə, ABŞ, İngiltərə, İsrail, Norveç, İspaniya, Yunanıstan, Filippin, Livan və Hindistanda şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

Elturan Avalov uzun illərdir ki, Azərbaycan Dövlət Memarlıq və İnşaat Universitetinin “Təsviri incəsənət” kafedrasına rəhbərlik edir.  O, 1991-ci ildə  memarlıq və təsviri incəsənət sahəsindəki xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür. 1999-cu ildən o, Şərq ölkələri Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının və Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir. Elturan Avalov 2003-cü ildə Azərbaycan Memarlıq Universitetinin professoru elmi adına layiq görülüb, 2005-ci ildən Azərbaycan Karikaturaçılar Birliyi və Beynəlxalq Karikaturaçılar Cəmiyyətləri Federasiyasının (FEKO) üzvüdür. Elturan Avalov 2018-ci ildə Azərbaycan memarlıq sənətinin inkişafına göstərdiyi xidmətlərinə görə Azərbaycan Memarlar İttifaqının təsis etdiyi “Akademik Mikayıl Useynov” xatirə medalı ilə təltif olunub. O, 2018-ci ildə Beynəlxalq Memarlar Akademiyasının professoru adına layiq görülüb. 2019-cu ildə Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyi, “Virtual Qarabağ” İnformasiya-Kommunikasiya Texnologiyaları (İKT) Gənclər İctimai Birliyi və “Bakı” rəsm qalereyasının dəstəyi ilə rəssamın “Şuşa Elturan Avalovun qrafikasında” adlı virtual sərgisi “Virtual Qarabağ” İKT Gənclər İctimai Birliyinin Google Arts & Culture onlayn platformasındakı səhifəsində yerləşdirilmişdir.